Κρήτη: Λυσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μελισσοκόμοι

Οι μελισσοκόμοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, τα οποία το τελευταίο διάστημα έχουν οξυνθεί, παρά τις κυβερνητικές υποσχέσεις που έχουν δοθεί κατά καιρούς. Για αυτό εξάλλου προχώρησαν και στην πρόσφατη κινητοποίηση τους και στην Κρήτη, αλλά και σε αλλες περιοχές της Ελλάδας 
Η εκτίναξη του κόστους παραγωγής, κυρίως λόγω της αύξησης της τιμής των καυσίμων που χρησιμοποιούν για να μετακινούν και να επισκέπτονται τα μελίσσια τους, σε συνδυασμό με τις χαμηλές - εξευτελιστικές τιμές, τις οποίες διαμορφώνουν οι έμποροι-διακινητές, ροκανίζουν το εισόδημά των παραγωγών, απειλώντας την επιβίωσή τους.

Σύμφωνα με τις καταγγελίες των μελισσοκομικών συλλόγων, οι ελλιπείς έλεγχοι για ελληνοποιήσεις και νοθεία στο μέλι έχουν ως αποτέλεσμα οι έμποροι – εισαγωγείς να διακινούν ανεξέλεγκτα εισαγόμενο μέλι ως ελληνικό, ενώ επιπλέον η κυβέρνηση προωθεί τη χορήγηση του ελληνικού σήματος στους εμπόρους και όχι στους ίδιους τους μελισσοκόμους.

Οι περιορισμοί που θέτει η ΥΑ144/15067, ΦΕΚ 466/2019 για τη διάθεση του μελιού από τους ίδιους τους παραγωγούς του (10 κιλά ανά κυψέλη ή 1200 κιλά ανά έτος και μόνο εντός περιφερειακής ενότητας) είναι ασφυκτικοί και άδικοι.

Οξυμένο είναι και το πρόβλημα των ζημιών από φυσικές καταστροφές, κυρίως από τις δασικές πυρκαγιές αλλά και τις πλημμύρες των τελευταίων ετών, ενώ ο κανονισμός του ΕΛΓΑ δεν εξασφαλίζει την πλήρη αποζημίωση στο 100% της εκάστοτε ζημιάς ούτε την αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος των μελισσοκόμων. Παράλληλα δεν υφίσταται κρατική μέριμνα για την πρόληψη και αντιμετώπιση των επιπτώσεων διαφόρων ασθενειών της μέλισσας.

Mαλιστα το θέμα έφτασε και στη Βουλή μέσα από Ερώτηση της κ. Διαμάντως Μανωλάκου, μέσα από την οποία ρωτά τον Υπουργό
για την πρόθεση του να λάβει μέτρα ώστε:
- Να καλυφθούν οι απώλειες εισοδήματος των μελισσοκόμων από φυσικές καταστροφές (π.χ. με αποζημιώσεις στο 100% των ζημιών) κ.α, να μειωθεί το κόστος παραγωγής (με αφορολόγητο πετρέλαιο, κίνηση μελισσοκομικών οχημάτων στο παράπλευρο οδικό δίκτυο, φθηνά μελισσοκομικά εφόδια - ζάχαρη και ρεύμα, άρση των πρακτικά ανεφάρμοστων διατάξεων σχετικά την τοποθέτηση των κυψελών στα δάση κ.α), να εξασφαλιστούν τιμές που να επιτρέπουν την επιβίωσή τους, να μειωθεί η ψαλίδα ανάμεσα στην τιμή που αγοράζουν το μέλι οι έμποροι – διακινητές και τη λιανική τιμή πώλησής του στα σούπερ μάρκετ.
- Να διαμορφωθεί ένα ευνοϊκό για τους μελισσοκόμους καθεστώς διάθεσης και εμπορίας του μελιού τους με την άρση των περιορισμών της  ΥΑ 144/15067, την ένταση των ελέγχων για νοθείες – ελληνοποιήσεις και την χορήγηση του ελληνικού σήματος αποκλειστικά στους ίδιους.

Κινδυνεύει να χαθεί το 1/3 των κυψελών

Ακόμα και το 1/3 των κυψελών κινδυνεύει να χαθεί τα επόμενα χρόνια στην ΕΕ, ενώ τα φαινόμενα νοθείας στο μέλι έχουν οδηγήσει τους μελισσοκόμους σε απόγνωση, οι οποίοι καλούνται τώρα να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους και να διεκδικήσουν ριζικές αλλαγές.

Οι συγκλονιστικές αποκαλύψεις της τελευταίας μελέτης της Κομισιόν, η οποία καταγράφει το μέγεθος της απάτης με την εισαγωγή νοθευμένων παρτίδων μελιού στις ευρωπαϊκές αγορές, ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Ήδη, οι ευρωπαίοι μελισσοκόμοι ήρθαν αντιμέτωποι με την κλιματική αλλαγή, η οποία επηρέασε την παραγωγή μελιού το 2022. Αυτό σε συνδυασμό με την αύξηση των τιμών, οδήγησαν σημαντικές ευρωπαϊκές αγορές όπως η Ουγγαρία, η Ισπανία και η Ιταλία να υπολειτουργούν ή ακόμα και να σταματήσουν να λειτουργούν.

Στροφή στο φθηνό μέλι

Ειδικότερα, όπως επισήμανε η Ομάδα Εργασίας για το μέλι των Copa – Cogeca σε διαδικτυακή συνέντευξη Τύπου, η αύξηση των τιμών πώλησης δεν μεταφέρεται στην αγορά, η οποία προτιμά το φθηνότερο εισαγόμενο μέλι, κυρίως αυτό από την Κίνα, αλλά στο μέλλον γιατί όχι και από το Βιετνάμ και την Ινδία. «Έτσι, η ΕΕ θα μπορούσε να χάσει το ένα τρίτο των κυψελών της τα επόμενα χρόνια, πράγμα που σημαίνει περαιτέρω εισαγωγές», επισήμαναν χαρακτηριστικά.

Οι λύσεις για την αντιμετώπιση αυτής της μαζικής απάτης είναι γνωστές και πρέπει να εφαρμοστούν στην επικείμενη αναθεώρηση της οδηγίας της ΕΕ για το μέλι. Στο πλαίσιο αυτό, οι Copa – Cogeca απηύθυναν έκκληση για κινητοποίηση σε όλους τους μελισσοκόμους της ΕΕ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με το hashtag #HoneYstlabellingNow.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Η δημοσίευση από την Κομισιόν μελέτης που αποδεικνύει την μαζική απάτη σε αυτά τα εισαγόμενα μέλια έφερε γενική αναστάτωση στους ευρωπαίους μελισσοκόμους, οι οποίοι πλέον ζητούν άμεσα να παρθούν μέτρα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, από τα 320 δείγματα που ελήφθησαν από τις αρμόδιες αρχές τα 147 (46%) ήταν ύποπτα για μη συμμόρφωση με τις διατάξεις της ευρωπαϊκής οδηγίας για το μέλι. 

Το ποσοστό αυτό ήταν σημαντικά υψηλότερο από αυτό που σημειώθηκε το 2015-17 (14%). Τα περισσότερα ύποπτα δείγματα (66 από τα 89) προερχόταν από την Κίνα (74%), αν και το μέλι καταγωγής Τουρκίας είχε το υψηλότερο σχετικό ποσοστό ύποπτων δειγμάτων σε ποσοστό 93% (τα 14 από τα 15).

Περισσότεροι από τους μισούς (57%) των επιχειρηματιών είχαν εξάγει μέλι ύποπτο για νοθεία με ξένα σάκχαρα.

Όμως, οι επίσημες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται σήμερα δεν είναι κατάλληλες για τον εντοπισμό της απάτης. Σύμφωνα με τις Copa – Cogeca, ένας πλήρης πίνακας συχνά επικαιροποιημένων τεχνικών είναι απαραίτητος για την ανάδειξη του μέγιστου αριθμού απάτης. Αν ληφθεί επίσης υπόψη ότι η προσθήκη σιροπιού ζάχαρης δεν καλύπτει όλους τους τύπους νοθείας, όπως τα ανώριμα μέλια, οι ψευδείς ονομασίες ή η προσθήκη χρωστικών ουσιών, τότε το μέγεθος της απάτης θα ήταν ακόμα μεγαλύτερο. 

Απαιτούνται γρήγορες απαντήσεις

«Η κατάσταση είναι εξαιρετικά ανησυχητική και χρειαζόμαστε μια γρήγορη απάντηση από τους ιθύνοντες της ΕΕ. Όλοι οι ευρωπαίοι μελισσοκόμοι συμφωνούν για το πρόβλημα αλλά και για την ανάγκη εξεύρεσης λύσεων», επισημαίνει ο Stanislav Jas, πρόεδρος της ομάδας εργασίας των Copa – Cogeca για το μέλι.

Υπό το φως της τρέχουσας αναθεώρησης της οδηγίας για το μέλι, οι Ευρωπαίοι μελισσοκόμοι και οι συνεταιρισμοί τους ζητούν επισήμανση της χώρας προέλευσης, ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας, καθώς και ένα σύγχρονο εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον εργαστηριακό έλεγχο του μελιού.

Γι’ αυτό, Copa – Cogeca καλεί όλους τους ευρωπαίους μελισσοκόμους να συγκεντρωθούν γύρω από το hashtag #HoneYstlabellingnow και να εξηγήσουν την κατάστασή τους μέσω των κοινωνικών δικτύων, να δώσουν παραδείγματα απομιμήσεων και να ζητήσουν, μαζί με την Οργάνωση, την επισήμανση της χώρας προέλευσης σε όλα τα εισαγόμενα μέλια, όπως χαρακτηριστικά επισήμανε ο πρόεδρος της ομάδας μελιού.